Adapazarı İslam Türk Ticaret Bankası Tarihi

Adapazarı İslam Türk Ticaret Bankası ne zaman kuruldu? Adapazarı İslam Türk Ticaret Bankası neden kuruldu? Adapazarı İslam Türk Ticaret Bankası’nı kimler kurdu?

ADAPAZARI İSLAM (TÜRK) TİCARET BANKASI NE ZAMAN KURULDU?

Adapazarı İslam Ticaret Bankası’nın Kuruluşu Türkiye’de şahsi teşebbüs ve özel sermaye ile kurulan ilk bankalardan biri olan Adapazarı İslam Ticaret Bankası, 9 Mart 1913 tarihinde Adapazarı’nda kurulmuştur. Bankanın komandit şirket olarak tescili ise 14 Ocak 1914’tür. Banka ilk resmi muamelesini de 26 Ocak 1914 tarihinde yapmıştır.”

ADAPAZARI İSLAM (TÜRK) TİCARET BANKASI’NIN KURULUŞ HİKAYESİ NEDİR?

Bankanın kuruluş hikayesi şu şekildedir: Bankanın kurulduğu tarihlerde, Adapazarın’nda Osmanlı Bankası’nın bir şubesi bulunuyordu.” Ermeni kökenli bir Osmanlı vatandaşı olan şube müdürü, Türk tüccarlarına kredi vermezken, yegâne müşterileri durumundaki Türk olmayan tüccarlara ise oldukça cömertti. İstanbul’da bulunan bankanın merkezine sorunlarını ulaştırdıkları halde hiçbir sonuca ulaşamayan ve tefecilerin ağır koşullarından bunalan tüccar ve esnaf; belediye reisinin başkanlığında bir araya gelerek, uygun şartlarla kredi temin etmek, piyasada istikrar sağlamak ve milli ticaretin gelişmesine yardımcı olmak düşüncesiyle, bir banka kurma fikrini ortaya attılar.

Bu fikirler etrafinda birleşen Adapazarı’nın esnaf ve tüccarları bir araya gelerek sermaye ve emeklerinin bir kısmını birleştirmeye ve şirket şeklinde bir banka kurmaya karar vermişlerdir.

ADAPAZARI İSLAM (TÜRK) TİCARET BANKASI’NI KİMLER KURDU?

Bu karar ile ilk ana sözleşmeyi 1 Kânunusani 1329 (14 Ocak 1914) tarihinde imzalayan 13 kurucu üye şu şahıslardan oluşmaktadır:

  • Bosnavi Hacı Adembeyzâde İbrahim Bey (Karasu Nahiyesi Belediye Reisi)
  • Sipallizâde Hamit Bey (İpek ve kota taciri; Şirket müfettiş
  • Numan Beyzâde Hacı Numan Bey (Zahire ve un taciri)
  • Naib Sabık Seyyid Ahmet Efendi (Eski naib)
  • Hacı Ali Fevzizkie Hacı Rıza Efendi
  • Diyarbekirlizâde İbrahim Efendi (Zahire taciri)
  • Şumnuluzâde Hacı Mehmet Hilmi Efendi (Toptan bakkaliye ticareti)
  • Seyyid Agiç Ahmet Nazmi Efendi
  • Hacı Salimzâde Ethem Efendi (Zahire ve un taciri)
  • Hacı Haffizzâde Mehmet Ziyaettin Efendi (Manifatura taciri)
  • Hasanzâde Mustafa Nuri Efendi (Manifatura taciri)
  • Hafizağazâde Bekir Efendi (Emlak sahibi; otel işleticisi)
  • Ethem Ustazâde İsmail Hakkı Efendi (Komisyonculuk ve yumurta ticareti)

Adapazarı İslam Ticaret Bankası, ittihat ve Terakki’nin milli bir iktisat, milli bir burjuvazi oluşturma hedefi çerçevesinde kurulmuştu. Ziraat Bankanın kurucularından ve yönetim kurulu mensuplarından Hacı Numan Bey, Adapazarı’nda II. Meşrutiyetin ilanıyla kurulan Ittihat ve Terakki şubesinin başkanı, yine kuruculardan Sipahizade Hamit Bey de veznedarı bulunuyorlardı.

ADAPAZARI İSLAM (TÜRK) TİCARET BANKASI’NIN KURULUŞ AMACI NEDİR?

Bankanın Kuruluş Gayesi Türk Bankacılık tarihinde olduğu gibi Türkiye İslami finans tarihinde önemli bir yere sahip olan Adapazarı İslam Ticaret Bankası’nın kuruluş dönemini Gazeteci yazar Mümtaz Apaydın şöyle ifade ediyor: “O zamanın en mühim ticaret merkezlerinden biri olan Adapazarı’nda beş on tane Türk ve Müslüman tüccar var. Adapazarı o zaman patates, mısır, meyve gibi gıda maddeleri istihsal ve ihraç eden bir şehir. O tarihte Adapazarı’nda Osmanlı Bankası’nın bir şubesi var. Bu şubenin müdürü de bir Ermeni… Şubat ayı bilhassa patates mubayaa mevsimi olduğundan tüccarların işlerini görebilmeleri için bankadan kredi almaları lazım… Muhitteki gayri Türk tüccarlara bol bol kredi açan Osmanlı Bankası’nın Ermeni müdürü o sene Türk tüccarlarından kredi kesiyor. Buna hiçbir mantıki sebep yok… Nihayet aralarında bir toplantı yaparak dertlerine bir çare aramaya karar veriyorlar…

Bir kısım tüccarlar belediye reisinin başkanlığı altında bir toplantı yapıyorlar. Ve bankanın kurulmasına karar veriyorlar”‘ Bankanın, kurucularından ikisinin de adını taşıyan Türkçe ve Fransızca unvanı şöyley-di: Hacı Adembeyzâde İbrahim ve Sipahizâde Hamit ve Şiirekâsı Adapazan İslam Ticaret Banka-sı-Banque İslamique d’Ada-Bazar.” Bankanın adına “İslam” kelinıesiııin konulması, kuruluşunun sırf ticari gayelerden hareketle vücut bulmuş olmadığını göstermektedir. Bankanın 1926 yılı idare meclisi raporundan anlaşıldığına göre bankayı Hıristiyanların kurmuş oldukları Adapazarı Ban-kası ndan ayırmak amacıyla bankanın adına “İslam” sıfatı konulmuştur.”

Add Comment